Lithium-ion batterijen zijn veilig zolang de cellen binnen hun temperatuur-, spannings- en stroomgrenzen blijven. Gaat het mis, dan verloopt een incident anders dan een gewone elektrabrand. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) beschrijft de risico's in zijn rapporten over thuisbatterijen (2024 en 2026).
Thermal runaway
Bij beschadiging, overlading, kortsluiting of oververhitting kan een cel in thermal runaway raken: een zichzelf versterkende reactie waarbij de cel in korte tijd zeer heet wordt en buurcellen aansteekt. Daarbij komen brandbare gassen vrij (onder meer waterstof) die tot een explosie kunnen leiden, en giftige gassen zoals koolmonoxide, waterstoffluoride en waterstofcyanide. Een batterijbrand kan uren duren, laat zich moeilijk blussen en kan na het blussen opnieuw ontbranden (herontsteking).
Wat weten we uit incidenten?
Het aantal incidenten met batterijopslag in Nederland is volgens het NIPV laag. In een NIPV-analyse van acht binnen- en buitenlandse incidenten met thuisbatterijen (2026) ging het in zes gevallen om een garage; alle gevallen gingen gepaard met rook en brand, twee met een explosie en twee met herontsteking. Een internationaal overzicht van zestig incidenten (UL Fire Safety Research Institute, aangehaald door het NIPV) laat zien dat driekwart uitloopt op brand, bijna een vijfde op een explosie en de rest op een giftige gaswolk. Een bekend Europees voorbeeld is de brand in een batterijcontainer in Drogenbos (België, november 2017), waar de brandweer twee dagen bezig was.
Waarom detectie lastig is
Een batterijmanagementsysteem (BMS) bewaakt cellen op temperatuur en spanning en kan het systeem afschakelen, maar het BMS is doorgaans niet gekoppeld aan de brandmeldinstallatie van het gebouw. Een storing of beginnende thermal runaway wordt daardoor niet automatisch gemeld. Ook belangrijk: het uitschakelen van de stroom in de meterkast maakt de batterij niet spanningsloos.
Adviezen van het NIPV
- Plaats een batterij in een aparte ruimte, niet in een verblijfsruimte of op een vluchtroute, en niet naast brandbare opslag.
- Zorg voor een rookmelder (melders volgens NEN 2555 zijn bruikbaar) en voldoende ventilatie.
- Zorg dat bij een incident elektrotechnische kennis van het systeem beschikbaar is, bijvoorbeeld voor het uitlezen van foutmeldingen van het BMS; demonteren is pas veilig als de batterij thermisch stabiel is.
Wat ziet een inspecteur in de praktijk?
Opleiders melden dat de opleverkwaliteit van batterijsystemen wisselend is en noemen als voorbeeld een batterij die buiten direct naast een schuin dak was geplaatst. Veiligheidsafstanden, documentatie en logboek, noodstop, temperatuurbewaking en de scheiding tegen brandoverslag zijn volgens het Verbond van Verzekeraars en PGS 37-1 de kernpunten die een inspecteur beoordeelt. Zie welke normen gelden? en wat eisen verzekeraars?